Name of the reserve: “Keshikchidagh” State Historical-Cultural Reserve.
Address of the reserve: AZ0515, Agstafa region, Jeyranchol area, on the border with the Republic of Georgia, (75 km from the center of the region)
Date of establishment of the reserve: Order No. 2563 of the President of the Republic of Azerbaijan Mr. Ilham Aliyev dated December 19, 2007.
Total area of the reserve: 1050 hectares
Use of the reserve: Used as a demonstration venue
Working hours of the reserve: 09:00-18:00
Access to the reserve: Access to the reserve is granted with the special permission of the State Border Service
The reserve's website: www.keshikchidagh-heritage.az
Facebook page: https://www.facebook.com/keshi...
Instagram page: https://www.instagram.com/kesh...
Historical information about the reserve: The Keshikchidag cave complex is a medieval Christian monument known for centuries in Georgian historical and religious literature and in the archives of the Russian Empire as David Garedji. Keshikchidag cave complex is located on the border of modern Azerbaijan and Georgia.
The complex includes 17 monasteries excavated in the rocks of the mountains separating the basins of the Kabirri and Kura rivers in different periods of history and religious sites located in an area of 25 km. The reserve consists of artificial and natural caves excavated in the early Middle Ages, complex of monasteries and a castle.
David Garedji Lavra, located on the northern slope of the mountain that separates Georgia and Azerbaijan, is the main monastery. Part of this monastery is located in Azerbaijan - on the southern slope of the mountain. Over the centuries, monasteries have been separated from it in all directions.
With the collapse of the Albanian Church with the spread of Islam and the strengthening of the influence of the neighboring Abkhazian-Georgian Empire and the Georgian Church in the late twelfth and early thirteenth centuries, the so-called Bertubani Land of Monks was created (Founded in 1208-1209) which is currently located entirely in Azerbaijan. As a result of the uncontrolled passage of various "history lovers and professionals" from Georgia to the Azerbaijani border in the 1990s, some frescoes were removed from Bertubani and taken to Georgia (reportedly housed in the Georgian Museum of Art History).
At present, 75 caves (19 natural, 56 artificial), 2 temples, 1 castle, 1 place of worship, 1 monumental tombstone, 87 burial mounds, 23 water wells, 12 food storages, 29 shelters have been identified in the Azerbaijani part of the reserve. The first human settlements around the cave complex date back to the Stone Age. The natural caves here are 2,000 years old, and the artificial caves date back to the VIII-XV centuries.
The results of archeological excavations have shown that the heights of Keshikchidag have been used as a fenced settlement since the end of the 2nd millennium BC-beginning of the 1st millennium BC. The fact that the graves located in the valley of the Jeyranchol mounds also belong to the Late Bronze-Early Iron Age BC allows us to substantiate our opinion. Inheritance in material culture shows that life in the area continued in the later stages of history.
Research shows that the Keshikchidag caves have been a place of worship for pagans since the beginning of our era - the local Albanian people who believe in the moon, the sun, various plants and animals. Keshikchidag are all-Christian and Albanian monuments built on rocks in the VI-VII centuries after the conversion of Christianity to the state religion in Albania in the middle of the IV century. This is confirmed by the Georgian researcher Q.N.Chubinashvili's work, published in Tbilisi in 1948, which depicts the appearance of the temple before that time show that it is completely different from today.
The construction of cave temples was expanded after the accession of Albania to the Arab caliphate in 705 and the imposition of a so-called "jizya" life tax on Christian Albanians. In connection with the spread of Islam in Azerbaijan in the VII-VIII centuries, these cave-temples served as a refuge to protect the Albanians themselves and their religion from destruction. This was also due to the favorable natural-geographical position of the area where the Keshikchidag monument complex is located and the strength of the rocks.
The fortress located in Keshikchidag is one of the defense and observation fortresses of the Shaddadid state built in the X-XI centuries. The results of archeological research also confirm that the monument belongs to the last stage of the early Middle Ages. At different times, these cave-temples were attacked and looted: In the 13th century, the Mongol invasion caused great damage to the caves and temples, and in the 14th and 15th centuries, Amir Teymur's army passed through these areas, and in 1615, Shah Abbas I, who passed through here with his army, caused great destruction. Due to the arrival of the Arabs in Azerbaijan and the adoption of Islam, the Christian monuments of northwestern Albania were somewhat overlooked. Although the Albanian state was abolished in 705, the Albanian Church maintained its independence until the 1930s. With the official suspension of Albanian temples by the decision of the St. Petersburg Synod in 1836, Armenian elements were observed in Albanian monuments in the mountainous part of Karabakh and present-day Armenia (Western Azerbaijan), and Georgian elements in other Albanian monuments in the western region.
The results of archeological research and historical facts give grounds to say that the Keshikchidag monument complex belongs to the Albanian culture, and that this culture has been continuously developed for centuries through tradition and material heritage. As a tolerant country, Azerbaijan has always had a positive attitude towards monuments created at different times and serving different religious beliefs. One of these monuments, the material and cultural monuments of the Keshikchidag reserve, have been able to preserve their historical figures despite being exposed to natural physical influences.
İş saatı: 09:00-18:00
Abidənin adı: "İlham Əliyev adına zirvə"
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəkləri
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi təqdim edilib
Inventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.235982
Y-koordinat: 45.241348
Abidənin tikinti tarixi:
Əsr: XXI əsr
Tikinti ili: 2007-ci il
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: 2005-ci il oktyabr ayının 12-də şimal-qərb regionlarında, Ağstafa rayonunun Gürcüstan Respublikası ilə sərhəd zolağında yerləşən zastavaların açılış mərasimində iştirak edən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Keşikçidağ mağaralar kompleksinin təkrarolunmaz relyefə, çoxsaylı arxeoloji abidələrlə zəngin olduğunu görmüş və bu ərazini 2007-ci 19 dekabr 2563 saylı sərəncamı ilə “Keşikçidağ “ Dövlət tarix-mədəniyyət qoruğu elan etmişdir. Ali Baş komandanın Keşikçidağ mağaralar kompleksinin ərazisinə səfər etməsi şərəfinə şimal-qərb bölgəsinin strateji cəhətdən ən hündür yüksəkliklərindən biri “İlham Əliyev adına zirvə” adlandırılmış və zirvədə möhtərəm Prezidentin adı, müvafiq fərmanı ilə bağlı olan məlumat lövhəsi iri daşlardan düzəldilmiş postament üzərində yerləşdirilmişdir.
Abidənin adı: "Keşikçiqala"
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəkləri
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Dünya əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi təqdim edilib
Inventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.272389
Y-koordinat: 45.211778
Abidənin tikinti tarixi:
Əsr: VII-IX əsrlər
Tikinti ili: məlum deyil
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: “Keşikçidağ” Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğunun ərazisində ilkin orta əsrlərdə sıldırım dik qaya üzərində müdafiə məqsədilə inşa edilmiş Keşikçiqala adlandırılan bir qala yerləşir. Keşikçiqala dəniz səviyyəsindən 850 m hündürlükdə, dağ zirvəsində nəzarət və müdafiə məqsədilə tikilmiş üçmərtəbəli bir qaladır. Qalanın inşa edilməsi tədqiqatçıların gəldiyi qənaətə görə, təxmini olaraq ilkin orta əsrlər dövrünə aid edilir. Qalanın hündürlüyü 11 metrdir. Ümumi planı 5x5,25 metrdir. Qeyd edildiyi kimi yalnız müdafiə məqsədi daşımışdır. Bunu onun ikinci və üçüncü mərtəbəsində dörd tərəfə baxan müşahidə pəncərə gözlüklərinin (mazğalların) olması bir daha əyani olaraq təsdiq edir. Qalanın hündürlüyü boyunca onun möhkəmliyini artırmaq üçün çöl tərəfdən divara birləşdirilmiş əlavə sütun mövcuddur. Onun eni 130 sm, divara doğru qalınlığı 50 sm-dir. Qalanın tikintisində yerli təbii daşdan və qırmızı kərpicdən istifadə edilmişdir. Bu qalada da Azərbaycanın memarlıq abidələri üçün səciyyəvi olan tağ forması mövcuddur. “Keşikçi” mənasını daşıyan və VII-IX əsrdə Albaniyanın yerli əhalisi tərəfindən sıldırım qayada tikilmiş Keşikçiqala öz memarlıq quruluşuna görə Azərbaycan ərazisindəki digər alban qalalarını xatırladır.
Abidənin adı: Ehtiyat su quyuları
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəkləri
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Yerli əhəmiyyətli arxeoloji abidə kimi təqdim edilib
İnventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.240685
Y-koordinat: 45.24001
Abidənin tikinti tarixi:
Əsr: İlkin orta əsrlər-orta əsrlər
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: Keşikçidağ mağaralar kompleksində yerləşən su anbarları ərazidə hökm sürən quraqlıq səbəbindən yağış suyundan qənaətcil istifadə məqsədilə yerli əhali tərəfindən yaradılmışdır. Sıldırım qayalıqlar boyu yağış və qar sularının ötürülməsi üçün novlar çapmışlar, Qaya dibi və mağaraların döşəməsi səviyyəsində saxsı tünglə, əhənglə suvayaraq otaqların qərb hissəsində qaranlıq su quyuları düzəltmişlər. Su quyularının tutumu 5, 7, 10, 12 tondur. Ərazidə yaşayan sakinlərin həqiqətən suya möhtac olmaları antik dövr tarixçiləri tərəfindən də təsdiqlənir.
Abidənin adı: Qüdrət bulağı
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəkləri
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Yerli əhəmiyyətli arxeoloji abidə kimi təqdim edilib
İnventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.242634
Y-koordinat: 45.211665
Abidənin tikinti tarixi:
Əsr: Məlum deyil
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: Qatardağ silsiləsi ətrafında müqəddəs yerlərdən biri olan Qüdrət bulağı “İlham Əliyev adına zirvə”dən 500 metr şimalda yerləşir və sıldırım qayalığın içərisinə doğru uzanıb gedir. Həmin ərazidə lap qədimdən bu günə qədər yerli əhali təbiət hadisələrinə – müxtəlif dağlara, ağaclara, suya, oda və s. müqəddəsləşdirilmiş yerlərə inam göstərmişlər. Buranı müqəddəs yer hesab edən, inanıb, niyyət tutub gələn və niyyəti hasil olan insanlar bulağa bu adı (Qüdrət) vermişlər.
Abidənin adı: “1-ci Alban məbədi”
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəkləri
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi təqdim edilib
İnventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.262906
Y-koordinat: 45.223708
Abidənin tikinti tarixi:
Əsr: IX-XII əsrlər
Tikinti ili: məlum deyil
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: I Alban məbədi Ceyrançölün Qatardağ zolağında yerləşir, orta əsrlərə aid edilir və özündə alban memarlığının izlərini daşıyır.
Tədqiqatçıların fikrincə yalnız dini etiqad üçün nəzərdə tutulmuş bu məbəd Aya, Günəşə tapınan albanlar tərəfindən, yəni hələ xristianlığın tam mənimsənilmədiyi dövrlərdə tikilib və bir neçə dəfə təmir - bərpa edilib. Məbəd tikilən ərazinin qərb və şərq səmtləri dağ qılıcı, şimal-cənub tərəfləri sıldırım qayalıqdır. Üzü cənub istiqamətinə baxan, yerli daş materiallarından inşa olunmuş bu məbəd dağa birləşən formadadır.
Məbədin müşahidə məqsədli mazğal formalı pəncərələri tikilinin interyerini qismən işıqlandırır.
Abidənin adı: “2-ci Alban məbədi”
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəkləri
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi təqdim edilib
İnventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.264346
Y-koordinat: 45.222096
Abidənin tikinti tarixi:
Əsr: IX-XI əsrlər
Tikinti ili: məlum deyil
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: II Alban məbədi Ceyrançölün Qatardağ zolağında yerləşir, orta əsrlərə aid edilir və özündə alban memarlığının izlərini daşıyır. Tədqiqatçıların fikrincə yalnız dini etiqad üçün nəzərdə tutulmuş bu məbəd Aya, Günəşə tapınan albanlar tərəfindən, yəni hələ xristianlığın tam mənimsənilmədiyi dövrlərdə tikilib və bir neçə dəfə təmir - bərpa edilib. Bu məbəd dağın zirvəsində günbəzvarı hörgü ilə qurulmuş 2-ci məbəddir. Məbəddə bir neçə dəfə təmir-bərpa işləri, sonuncu dəfə isə, 2004-2006-cı illərdə gürcülər tərəfindən özününküləşdirmə işləri aparılıb. Məbədin giriş qapısı, şərq üzün cənub küncündədir. Girişin yanları və kandarı sal daşlarla hörülüb. Məbədin qərb və şərq divarlarının bayır üzü tağ şəklində dayaq hörgü kimi görünür.
Abidənin adı: “Keşikçidağ kurqanlar vadisi”
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəkləri. Keşikçidağ mağaralar kompleksindən 3-5 km cənubda
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Ölkə əhəmiyyətli arxeoloji abidə kimi təqdim edilib
İnventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.242550
Y-koordinat: 45.195630
Abidənin tikinti tarixi:
Əsr: Son tunc-erkən dəmir dövrü
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: Kurqanlar vadisi şimaldan “Keşikçidağ” mağaralar kompleksinin sərhədləri, cənubdan Karvan dərəsi deyilən dərə ilə hüdüdlanır, sahə əsasən düzənlikdən ibarətdir. Mağaralar kompleksindən 3 km cənubda yerləşən kurqan və kurqan tipli qəbirlər bir neçə hektar ərazini əhatə edir. Kurqanların örtüyünün diametri böyüklərdə 10-12 metrə, kiçiklərdə 3-4 metrə, hündürlüyü isə 2 metrə qədərdir. Kurqanın örtükləri çay daşlarından ibarətdir. Bu kurqanların aid olduğu dövrü müəyyən etmək üçün 2011-ci ildə AMEA-nın alimləri ilə birlikdə uç sahədə arxeoloji qazıntı işləri aparılmasına başlanılmışdır. Arxeoloji qazıntılar zamanı birinci qazıntı sahəsinin mərkəzində aşkar edilmiş kurqanda heyvan sümükləri, 2 ədəd saxsı qab aşkar edilmiş, ikinci qazıntı sahəsində isə qəbir kamerasında insan skleti aşkarlanmışdır, üçüncü qazıntı sahəsində isə tısbağa çanağı və 5 ədəd küp aşkar edilmişdir. Bu küplərin bəzilərinin içərisində buğda qalıqları aşkar edilmişdir.
Abidənin adı: "Freskalar"
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəkləri
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidəsi kimi təqdim edilib
İnventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.262766
Y-koordinat: 45.223841
Abidənin tikinti tarixi: Məlum deyil
Əsr: XIX əsrlərn sonu XX əsr
Tikinti ili: Məlum deyil
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunmuşdur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: Keşikçidağ ərazisindəki bəzi mağaraların divar və tavanlarında xristianlıq mövzusu ilə bağlı çoxlu sayda freska işlənmişdir. Freskalarda da kompozisiyanın tərtib üsulu həmin mağaraların interyerinə qəti uyğun gəlmir. Freskalarda xristianlığın ilk vaxtlarında yaşayan rahiblərin məişəti və inancları öz əksini tapmışdır. İnteryerə hesablanmadan pərakəndə şəklində müxtəlif dini səhnə və obrazlardan ibarət olan freskalarının üzərinə davamlılığını artırmaq məqsədilə sonralar xüsusi şirə (lak) çəkilmişdir.
“Keşikçidağ” Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğundakı freskalar 3 istiqamətdə qruplaşdırılır: “Keşikçiqala” istiqamətindəki freskalar, Alban məbədi istiqamətindəki freskalar, “İlham Əliyev adına zirvə” istiqamətindəki freskalar.
Abidənin adı: Karvan dərəsi qədim yaşayış düşərgəsi
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəkləri
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Yerli əhəmiyyətli arxeoloji abidə kimi təqdim edilib
İnventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.243518
Y-koordinat: 45.191823
Abidənin tikinti tarixi:
Əsr: Alt paleolit dövrü
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: Ceyrançöl ərazisindəki Karvan dərəsi qədim yaşayış düşərgəsindən aşkar edilmiş vulkan mənşəli andozit daşından hazırlanmış çox iri və ağır çopper tipli alətin aşkar olunması maraq doğurur. Çünki belə alətlər Azıx mağarasının alt layında aşkar edilmişdir ki, bu da öz növbəsində Ceyrançöl ərazisində və bütövlükdə Azərbaycanın qərb bölgəsində ulu əcdadlarımızın məskunlaşma tarixinin daha qədim olmasını söyləməyə imkan verir.
Abidənin adı: İlk paleolit düşərgəsi yaşayış yeri
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəkləri,
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Ölkə əhəmiyyətli arxeoloji abidə kimi təqdim edilib
İnventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.235982
Y-koordinat: 45.241348
Abidənin tikinti tarixi:
Əsr: 25 min il
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: Böyük Qafqazın cənub və cənub-şərq ətəklərində, yamaclarında, eləcə də maili düzənliklərində paleolit düşərgələrinin çoxluğu nəzərə çarpır. İlk paleolit düşərgəsi indiki Gürcüstan Respublikası ilə sərhəd xəttinə bitişik sahədə, Candar göldən Qaraçöp (Saqareco, Sığınaq) bölgəsinə qalxan, şimal-şərq istiqamətində uzanmış geniş dərin dərənin şərq-gün döyən ətəyində və Qula təpə ilə Karvan dərəsi arasındakı ərazidə yerləşir.
Abidənin adı: Qədim aşel daş dövrü yaşayış düşərgəsi
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Saqqızlı dərəsi, Candar gölündən 3 km şimalda.
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Dünya əhəmiyyətli arxeoloji abidə
İnventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.261416
Y-koordinat: 45.154395
Abidənin tikinti tarixi:
Əsr: 600 min il
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: Saqqızlı dərəsi Candar gölü ilə Qaltan dağınının arasında geniş dərələrin maili düzənliyə qovuşduğu torpaqlarda yerləşir. Saqqızlı erkən paleolit yaşayış yeri olub, qazıntılar zamanı paleolit dövrünə aid obsidian və çaydaşından hazırlanmış əmək alətləri, gil qab məmulatları aşkara çıxarılmışdır.
Abidənin adı: Ərzaq anbarları
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Gürcüstan Respublikası ilə sərhəd zolağında (rayon mərkəzindən 75 km aralı məsafədə)
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi
Inventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.272893
Y-koordinat: 45.222889
Abidənin tikinti tarixi:
Əsr: İlkin orta əsrlər-orta əsrlər
Tikinti ili: Məlum deyil
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: Bu ərazidə yaşayan əhali quraq iqlim şəraiti səbəbindən topladıqları yığıcılıq və ovçuluq məhsullarını uzun müddət xarab olmadan saxlamaq məqsədi ilə hər üç-beş mağaradan bir su quyularının üzərində ərzaq anbarları düzəltmişlər. Anbarların eni 60 sm, dərinliyi 1.50 metrdir.
Abidənin adı: "Keşikçidağ mağaralar kompleksi" (Təbii mağaralar)
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəkləri
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Dünya əhəmiyyətli arxeoloji abidə kimi təqdim edilib
Inventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.272338
Y-koordinat: 45.223631
Abidənin tikinti tarixi:
Əsr: 2 min il
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: Neotektonik proseslər nəticəsində əmələ gəlmiş təbii mağaralar Keşikçidağ mağaralar kompleksindəki iki böyük qaya zolağı altında yerləşir. Mağaralar təbii yolla aşınma, ovulmadan yaranmışdır. İstər Saloğlu, istərsə də Qüdrət bulağı üstündəki bu mağaralar hündür qayalığın yuxarı layında əmələ gəlmişdir. Hər iki dağda yaranmış boşluqlar ən azı üç yarusda, qatda müşahidə edilir. Bir neçə yerdə otaqlar iç-içə, birindən digərinə keçən quruluşdadır. Bu əsrarəngiz mağaralarda ilk öncə aya, günəşə tapınanlar - atəşpərəstlər, daha sonra isə Qafqaz Albaniyasının yerli əhalisi yaşamışlar.
Abidənin adı: "Keşikçidağ mağaralar kompleksi" (Süni mağaralar)
Abidənin ünvanı: AZ0515, Ağstafa rayonu, Ceyrançöl ərazisi, Böyük Qafqaz sıra dağlarının ətəkləri
Abidənin əhəmiyyət dərəcəsi: Dünya əhəmiyyətli arxeoloji abidə kimi təqdim edilib
Inventar: Dövlət qeydiyyatına götürülməyib
Kartoqrafik təqdimat:
X-koordinat: 41.262764
Y-koordinat: 45.223631
Abidənin tikinti tarixi: İlkin orta əsrlər-orta əsrlər
Əsr: V-XV
Abidənin istifadəsi: Nümayiş obyekti kimi istifadə olunur
Abidəyə dair tarixi məlumatlar: Qədim insanların təbii mağaralar üzərində apardıqları belə genişləndirmə işləri sonrakı dövrlər süni mağaraların yaradılması ilə nəticələnmişdir ki, bu da V-XV əsrlərə təsadüf edir. Belə ki, Keşikçidağ mağaralar kompleksinin ərazisi dəniz altından çıxan qum dağlarından ibarət olmuşdur. Bu sıldırım, qumsal qayalıqları yarıb çapma və yaxud yonmaq daha asan olmuşdur. Dağətəyi qayaların altında süni yolla çapılmış otaqlar bəzən 3-4 metr hündürlüyündə olub, divarları əhənglə suvanmış, tavanları isə günbəzşəkillidir. Hər mağaranın özündə dini ayinlər keçirmək üçün otaqlar-zallar düzəldilmişdir. Bu mağaralarda tağlar, yonma-bütöv sütunlar, taxçalar və hücrələr də hazırlamışlar. Bunlarla belə tək-tək və bir neçə nəfərin yaşaması üçün kiçik ölçülü hücrələr düzəldilmişdir ki, bu yaruslara pilləkənlərlə qalxırdılar.
